tâm - tâm sở - gương sáng quang minh

Tâm - Tâm Sở - Gương Sáng Quang Minh

Tâm – Tâm sở là tài liệu học tập chuyên sâu về Triết học Phật giáo. Bên cạnh đó, tài liệu này cũng đặc biệt hữu ích cho những ai mong muốn tìm hiểu sâu sắc hơn về Phật giáo, và khám phá những tầng ý nghĩa ẩn chứa bên trong.

Tâm – Tâm sở là một phần quan trọng trong Tâm Thức Học, được xem là lượng học thứ hai sau Nhiếp Loại Học trong ba lượng học của Phật học Tây Tạng. Đây là môn học về Tâm, nghiên cứu về bản chất và chức năng của Tâm. Tâm có nhiều ý nghĩa khác nhau, từ tâm Vô, trống rỗng, bất sinh bất diệt, diệu kỳ, tuyệt đối an lạc đạt được qua sự chứng ngộ Niết-bàn, bao gồm tất cả mọi thứ, đến tâm hay Thức với vô số dữ liệu thiện và ác tiềm ẩn bên trong. Tâm học là quá trình học về Tâm, tìm hiểu Tâm, và tu sửa Tâm để đạt đến sự giác ngộ.

Do đó, việc nghiên cứu Triết học Phật giáo, triết lý về Tâm, và phân loại các Thức một cách sâu sắc sẽ giúp người đọc hiểu rõ hơn về pháp thiện và pháp bất thiện – phân biệt điều cần đoạn trừ và điều đáng thực hành. Việc sử dụng trí tuệ để phân tích và ứng dụng theo đúng trình tự Văn – Tư – Tu là con đường dẫn đến sự tu tập toàn diện và hiệu quả. Chính vì vậy, việc biên soạn các bộ sách làm tài liệu học tập để giảng dạy và học tập về Tâm trở thành một nhu cầu thiết yếu, hỗ trợ quá trình này diễn ra một cách có hệ thống.

Ấn phẩm này là bản dịch thứ hai của Sư cô Đạo Tịnh, thuộc bộ Tâm Thức Học. Cả hai bộ sách đều được dịch từ nguyên tác Tạng bản của Đức Lạt-ma Chusang Tulku Rinpoche.

Mục lục:

• PHẦN 1. TÁN DƯƠNG – PHÁT NGUYỆN
• Tán dương đảnh lễ
• Phát nguyện trước tác
• PHẦN 2. NỘI DUNG CHÍNH CỦA TÂM TÂM SỞ
• Chương 1. Tâm
• I. Định nghĩa của tâm
• II. Sự khác nhau giữa tâm và tâm thức
• III. Phân loại của tâm
• Chương 2. Tâm sở
• 5 Tâm sở biến hành
• 5 Tâm sở biệt cảnh
• 11 Tâm sở thiện
• 6 Căn bản phiền não
• 20 Tùy phiền não
• 4 Tâm sở bất định
• PHẦN 3. LỜI KẾT
• Phụ lục: Các thuật ngữ và định nghĩa
• Cầu nguyện: Pháp trí nguyện

Trích đoạn nội dung:

I. ĐỊNH NGHĨA CỦA “TÂM”

Tâm thức có khả năng tự thấy biết tổng thể đối tượng của nó và luôn đi kèm với các tâm sở tương ưng với nó རང་ཡུལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ རང་སྟོབས་ཀྱིས་མཐོང་བའི་ཆ་ནས་བཞག་པ་གང་ཞིག། རང་གི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་མཚུངས་ལྡན་ དུ་ཡོད་པའི་རིག་པ། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད།

Ví dụ: Một tâm thức “vừa là nhãn thức nhìn thấy ngôi nhà vừa là tâm vương” là tâm, vì “vừa có khả năng tự thấy biết tổng thể đối tượng của nó, vừa hiển hiện rõ ràng tâm sở tương ưng với nó”.

Mọi đối tượng luôn có tổng thể và chi tiết. Thông thường, tâm thức quán sát đối tượng theo cách thấy biết tổng thể và thấy biết chi tiết đối tượng. Tâm vương tự thấy biết tổng thể đối tượng của nó, tâm sở tự thấy biết chi tiết đối tượng của nó.

“Tổng thể của đối tượng”

Ví dụ, nhãn thức nhìn thấy ngôi nhà là thấy biết tổng thể của ngôi nhà. Tổng thể của ngôi nhà là bản chất của ngôi nhà. Tâm phân biệt thấy ngôi nhà xấu hay đẹp, to hay nhỏ là thấy chi tiết của ngôi nhà. Giống như con người là pháp chung, là tổng thể đối tượng và người Việt Nam là pháp riêng, là chi tiết đối tượng.

“Khả năng tự thấy biết”

Chúng ta sẽ gặp cụm từ này rất nhiều trong phần học về tâm và tâm sở. Ví dụ, chúng ta nói: “Tôi thấy”, “Tôi ăn”, “Tôi nghe”, “Tôi đi”… nhưng thực ra khả năng thấy biết đó là nhãn thức nhìn thấy, thiệt thức ăn nếm ra, nhĩ thức nghe được, thân thức di chuyển. Mỗi tâm thức đều có công năng đặc biệt của nó.

Khi “nhãn thức nhìn thấy ngôi nhà” thì đó là tâm vương có khả năng tự thấy biết tổng thể ngôi nhà. Còn khi thấy ngôi nhà đẹp hay xấu, to hay nhỏ là do tâm sở có khả năng tự thấy biết chi tiết của ngôi nhà.

Tác giả:

Chusang Tulku Rinpoche - Ngài là tái sinh của Chusang Rinpoche đời thứ 3, Thupten Sherab Tenpë Gyaltsen. Từ năm 1990, Ngài tu học dưới sự chỉ dạy của tôn sư Yer Khensur Yeshe Jampa, bắt đầu nghiên cứu các môn học nội điển và Triết học Phật giáo như Nhiếp loại học và Tâm thức học.

Năm 2013, Ngài hoàn thành chương trình tiến sĩ Mật điển và đạt thủ khoa Ngakrampa. Ngài tiếp tục giảng dạy triết học và truyền trao kiến thức Phật giáo cho các thế hệ Tăng trẻ. Ngoài giảng dạy Triết học, Ngài còn dạy các lớp văn học Tây Tạng, lịch sử các bậc tu chứng “Namthar” và các môn học liên quan đến Mật điển, đồng thời soạn tác, luận giải các bộ Luận lớn.

Trong nhiều năm liền, Ngài thọ học Lamrim, thọ Quán Đảnh và nhận khẩu truyền trực tiếp từ Đức Đạt Lai Lạt Ma, Ngài Shung Dhakpa Tritrul Rinpoche và hơn 30 vị Đạo Sư khác nhau. Trong thời gian giảng dạy và tu học, Ngài thường dùng thời gian nghỉ để nhập thất.

Từ năm 2013 đến nay, Ngài thường xuyên đi nước ngoài truyền giảng Giáo Pháp cho Phật tử hữu duyên trên khắp thế giới.