vùng đất nam bộ dưới triều minh mạng (1820-1841)

Cuốn sách này được viết với mục tiêu làm rõ những sự kiện chính trị trọng yếu tại Nam bộ vào nửa đầu thế kỷ XIX. Đây là nơi xuất phát của các đạo quân tiến ra Bắc để thống nhất đất nước và thiết lập vương triều Nguyễn (1802-1945). Tuy nhiên, đến năm 1833, một cuộc khởi nghĩa của người dân Nam bộ, thường được biết đến là cuộc khởi nghĩa Lê Văn Khôi, đã bùng nổ với mục tiêu tuyên bố độc lập cho vùng đất này, nhưng sau hai năm thì bị dập tắt. Những xung đột sắc tộc nổ ra sau đó đã khiến Nam bộ càng thêm hoang tàn. Đến năm 1859, khi quân Pháp đổ bộ, người dân Nam bộ đã khởi xướng phong trào kháng chiến chống Pháp, xuất phát từ lòng trung thành sâu sắc đối với triều đình Huế.

Chuỗi sự kiện chính trị kể trên cho thấy những mâu thuẫn sâu sắc trong thái độ của người dân Nam bộ đối với chính quyền trung ương. Năm 1802, họ từng là những người đóng góp to lớn cho triều đại mới - triều đại đầu tiên hợp nhất được cả ba miền Việt Nam. Thế nhưng, chỉ ba mươi năm sau, một cuộc nổi dậy chống lại chính quyền đã nổ ra và kết thúc bằng việc triều đình trung ương thắt chặt quản lý toàn vùng. Đó là một sự thay đổi vị thế đầy kịch tính: từ những người chiến thắng, họ trở thành những kẻ thất bại chỉ trong vòng ba thập kỷ. Người Nam bộ không những mất đi vai trò chủ động trong chính trị trung ương, mà vùng đất này còn bị triều đình Huế xem như một miền đất di thực vào giữa thập niên 30 của thế kỷ XIX. Tuy nhiên, đến thập niên 50 cùng thế kỷ, chúng ta lại thấy họ chiến đấu chống thực dân Pháp và khẳng định lòng trung thành tuyệt đối với vua nhà Nguyễn, dù cho họ tin rằng triều đình đã bỏ mặc và phản bội dân chúng vùng này. Đây là một lần thay đổi vị thế khác, khi người Nam bộ chuyển từ thế bị động, thất bại sang vai trò những người ủng hộ chính quyền trung ương.

Tác phẩm này đặc biệt phù hợp với những ai quan tâm đến lịch sử Nam bộ và Việt Nam dưới thời vua Minh Mạng, cũng như các chính sách về giáo dục, tôn giáo và dùng người của vị quân chủ quyền lực này.

+ĐÁNH GIÁ/NHẬN XÉT CHUYÊN GIA:

“Trong suốt toàn bộ cuốn sách, bên cạnh nhân vật Tổng trấn Lê Văn Duyệt, tác giả Choi Byung Wook đã đi sâu phân tích tính cách và vai trò của vua Minh Mạng, một nhân vật lịch sử tiêu biểu với nhiều mâu thuẫn. Trong khi công nhận tầm vóc lớn lao và sự quyết đoán mạnh mẽ, thậm chí là chuyên chế của nhà vua, tác giả đã phản bác những nhận định đơn giản hóa về sự bảo thủ cực đoan của ông. Thay vào đó, ông cho rằng vua Minh Mạng là một con người thông minh, nhạy bén, luôn quan tâm nghiên cứu những xu hướng canh tân trên thế giới và trong khu vực, đồng thời nghiêm túc xem xét các đề xuất cải cách từ các triều thần.”

PGS.TS. Nguyễn Thừa Hỷ