vui buồn hoa phượng

Hơn sáu thập kỷ trôi qua, từ những năm tháng còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông, đến những ngày tháng sinh viên và những năm tháng đứng trên bục giảng đại học, chứng kiến bao biến đổi của nền giáo dục, tác giả đã không thể đứng ngoài những niềm vui, nỗi buồn của cuộc sống. Những trải nghiệm đó đã được ghi lại một cách chân thực trong cuốn sáchVui buồn hoa phượng.

Những câu chuyện trong sách được xây dựng dựa trên những con người và sự kiện có thật. Tác giả không hề có ý định đánh giá hay phán xét ai, mà chỉ mong muốn độc giả suy ngẫm về những giá trị cao đẹp và nhân văn hơn trong cuộc sống.

Trích đoạn hay

Chúng tôi, khóa thứ hai của hệ chuyên Văn Nghệ An, nhập học muộn hơn so với các trường khác. Tôi còn nhớ, khi các trường cấp 3 ở các huyện đã bắt đầu năm học cả tháng, chúng tôi mới nhận được giấy báo nhập học. Nghệ An là một tỉnh rộng lớn, thời điểm đó có 17 huyện thị. Hầu hết các huyện đều có học sinh trúng tuyển, thường là vài ba em, riêng Thanh Chương có số lượng đông nhất, chiếm gần một phần tư tổng số 36 học sinh của khóa.

Dù cùng đến từ một tỉnh, nhưng giọng nói của chúng tôi lại có sự khác biệt đáng kể, với ít nhất dăm bảy ngữ điệu khác nhau. Thậm chí, ngay cả những người cùng một huyện cũng có giọng nói riêng biệt. Tuy nhiên, về phong tục tập quán, bản sắc vùng miền, có lẽ sự khác biệt không quá lớn. Tương tự, hoàn cảnh kinh tế và xuất thân gia đình của chúng tôi cũng có nhiều điểm tương đồng.

Đa số chúng tôi là con em nông dân, chỉ một số ít có bố mẹ là công nhân viên chức nhà nước. Nhìn chung, dù xuất phát điểm có khác nhau, nhưng tất cả đều có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Một vài người được coi là khá giả hơn, nhưng chỉ là đỡ vất vả hơn anh em một chút. Điều quan trọng nhất, chúng tôi đều có chung một niềm đam mê học tập và coi trọng việc học hành như một nghĩa vụ thiêng liêng. Ít nhất, chúng tôi là người Nghệ, nổi tiếng với truyền thống hiếu học. Tuy nhiên, theo tôi, điều đó cũng chỉ là bình thường. Trong những năm học cùng nhau, tôi chưa từng thấy ai say mê việc học hành như những câu chuyện kể về các thế hệ trước ở xứ Nghệ.

Việc tập hợp học sinh xuất sắc từ khắp các huyện trong tỉnh về một lớp học là một điều đặc biệt. Điều này chỉ có thể xảy ra nếu tỉnh có chủ trương đào tạo nhân tài, chuẩn bị cho tương lai. Khi mới nhập học, năm lớp tám, chúng tôi được bố trí ở trong những phòng xép nhỏ, nằm giữa các lớp học, trong những dãy nhà cấp bốn, nhà tranh vách đất dài khoảng dăm chục mét. Những phòng này chủ yếu dành cho chỗ ngủ, được bố trí theo kiểu lán trại tạm bợ dành cho những người khai hoang vùng rừng sâu. Có lẽ, điều kiện sống không được tốt lắm, thậm chí còn tệ hơn so với những gia đình nghèo khó. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh thời đó, thế đã là tốt lắm rồi. Vì vậy, không ai trong chúng tôi phàn nàn hay kêu ca. Chúng tôi hiểu rằng, vì là lớp đặc biệt của tỉnh nên mới được ưu ái như vậy. Còn học sinh phổ thông phải tự tìm chỗ ở trọ trong dân địa phương, thường là chỉ xin chứ không phải thuê. Dĩ nhiên, ở trong dân có thể thoải mái hơn, nhưng nhược điểm là mọi người sẽ ở phân tán, gây khó khăn cho việc gắn kết và quản lý lẫn nhau. Hơn nữa, chúng tôi không phải mất thời gian đi lại, vì hồi đó, học sinh cấp 3 thường phải đi bộ đến trường dăm bảy cây số. Những học sinh ở xa trường mười lăm kilomet trở lên thường phải ở trọ. Ngoài ra, việc sống chung dăm bảy người trên một chiếc giường tre nứa cũng rất vui vẻ. Ngoài giờ học và một số hoạt động giải trí đơn giản, chúng tôi không có nhiều thời gian để buồn. Nếu ở riêng lẻ, mỗi người một nơi, trong điều kiện khó khăn, đặc biệt là khi mới xa nhà, có lẽ việc vượt qua gian nan sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Cuộc đời này, nếu chúng ta đi đâu, có điều kiện vật chất đầy đủ và tinh thần phong phú, thì sẽ ít nhớ nhà hơn. Theo thời gian, thậm chí có người còn quên cả quê hương. Nhưng nếu ngược lại, nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương sẽ trở nên khó chịu, thậm chí là không bao giờ nguôi ngoai.