vàng son một thuở ba tư (tập du ký)

Sức Mạnh Bản Năng và Vẻ Đẹp Huyền Bí của Ba Tư

Bản năng sinh tồn của loài người thật kỳ diệu, ngay cả khi đặt vào những điều kiện khắc nghiệt nhất như băng giá, rừng sâu hoang vu hay sa mạc khô cằn. Bản năng ấy thôi thúc con người tìm kiếm sự sống, tương tự như cách Scheherazade kể những câu chuyện thần thoại cho vua Shahryar, những câu chuyện luôn dở dang để khơi gợi sự tò mò khi bình minh lên. Mỗi đêm, trong cung điện ấm áp với hương trầm Frankincense, những xứ sở mới lạ hiện ra qua 1.001 câu chuyện sống động, lấp lánh sắc màu, gợi nhớ đến những tư tưởng tiên phong của người Hy Lạp và một phương Đông huyền bí, đầy ma thuật và bùa ngải.

Cuộc Chiến Giữa Hy Lạp và Đế Quốc Achaemenid

Đế quốc Achaemenid của Đại đế Darius, trỗi dậy từ thế kỷ 5 TCN, quá hùng mạnh khiến người Hy Lạp không thể xâm nhập Ba Tư, liên tục thất bại tại eo biển Bosphorus (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay). Trong khi đó, quân đội Ba Tư thiện chiến liên tục vượt Địa Trung Hải, vây hãm Hy Lạp. Nỗi buồn sâu sắc bao trùm lòng những chiến binh Hy Lạp khi hoàng đế Xerxes I (519 - 465 TCN) đốt phá pháo đài Acropolis ở Athen trong trận chiến năm 480 TCN. Sau trận chiến Plataea năm 479 TCN, người Hy Lạp đã giành chiến thắng và dựng một cột đồng, khắc hình những con rắn ma quái phương Đông phủ phục, tôn vinh các vị thần của Macedonia.

Văn Minh Hy Lạp và Sự Thăng Hoa của Ba Tư

Khác với nền văn minh Ai Cập với các vị thần hóa thân vào loài vật, Hy Lạp nổi tiếng với những vị thần tuyệt đẹp, bước ra từ các bộ sử thi và là nền văn minh bản lề của phương Tây. Do đó, người viết chỉ nhớ đến công trạng hiển hách của Đại đế Alexandros của Macedonia qua những trận chiến thần tốc khi ông dẫn quân về phương Đông. Người viết không biết rằng Đại đế Darius đã xây dựng “Con đường Hoàng Gia” từ Susa (Iran) đến Sardis (Thổ Nhĩ Kỳ) vào thế kỷ 5 TCN. Không còn những huyền bí, ma thuật như lời đồn của người Hy Lạp, mà hành quân trên “Con đường Hoàng Gia”, Ba Tư hiện lên trong mắt Alexandros vào thế kỷ 3 TCN như một ngôi sao rực rỡ của mỹ thuật phương Đông, với những đền đài, lăng tẩm tuyệt đẹp. Một nền văn minh rực rỡ được nuôi dưỡng bởi thần lửa Ahura Mazda và nữ thần nước Anahita trong lòng sa mạc.

Ba Tư Trong Trí Nhớ và Đam Mê

Tuổi thơ của người viết gắn liền với những câu chuyện cổ tích trongNgàn lẻ một đêm, bắt nguồn từ Baghdad (Iraq), đưa người đọc vào một vương quốc thần tiên. Lớn hơn, những áng thơ của các đại văn hào Ba Tư thời Trung cổ lại ru vào giấc ngủ mộng mơ. Và khi đam mê kiến trúc mỹ thuật trỗi dậy, Ba Tư lại cuốn hút bởi những viên gạch men nền nã trên mái vòm và cổng chào theo nghệ thuật tổ ong. Bạn bè thường nói rằng: “Ba Tư vẫn huyền thoại như những tác phẩm văn học cổ, ảnh hưởng rộng lớn trên vùng đất Nam - Trung - Tiểu Á, nơi vẫn còn giữ những phong tục cổ truyền. Ba Tư vẫn lấp lánh vẻ đẹp phương Đông, khi các kiến trúc sư phương Tây vay mượn mái vòm và nghệ thuật sân vườn để thiết kế những công trình lớn, dù lãnh thổ thu hẹp nhưng vẫn oai hùng, khiến ít vó ngựa viễn chinh từ bên kia Địa Trung Hải có thể xâm nhập.”

Ba Tư Hiện Đại và Niềm Khao Khát Được Khám Phá

Trong dòng chảy hiện đại, Ba Tư vẫn bí ẩn như những gì người viết đọc được trên các phương tiện truyền thông quốc tế.

Từ thế kỷ 7, các vị vua Hồi giáo đã chọn Ba Tư để truyền bá tôn giáo, bởi ánh vàng son của vương quốc này có sức ảnh hưởng lớn trên châu Á.

Khi đến thăm một vài vùng đất Hồi giáo, người dân địa phương kể rằng nghề dệt thảm có nguồn gốc từ Ba Tư và Iran là nơi sản xuất thảm đẹp nhất. Nét văn hóa ngàn xưa ấy được tôn vinh qua câu chuyện chiếc thảm thần trongAladin và chiếc đèn thần, được phương Tây lan truyền qua nhiều bộ phim. Người viết mong muốn đến Iran, không phải vì lời khen ngợi hay sự kiêu hãnh, mà chỉ vì câu nói “Vàng son một thuở Ba Tư”. Hai lần đến Iran, theo tiếng gọi đam mê văn hóa cổ xưa, người viết mơ ước được sở hữu chiếc thảm thần để bay đến Ba Tư nhiều lần hơn, bởi một lý do đơn giản: vé máy bay và visa đã tiêu tốn một khoản tiền không nhỏ.