từ giờ thứ sáu đến giờ thứ chín

Từ Giờ Thứ Sáu Đến Giờ Thứ Chín

Thay vì tiếp tục theo đuổi phong cách huyền ảo vốn đã giúp tác giả tạo dựng vị thế trong hai tiểu thuyết Đất trời vần vũ và Ngược mặt trời, Nguyễn Một lần này quay trở lại với mảng hiện thực, kiên nhẫn khai thác sâu hơn những góc khuất phi lý mà chiến tranh gây ra. Tác phẩm xây dựng một cốt truyện dàn trải với nhiều tuyến nhân vật, sự kiện đan xen, cùng những số phận và góc nhìn đa dạng, phản chiếu nhiều nỗi đau và sự vu vơ.

Nếu đánh giá theo các tiêu chuẩn hình thức cổ điển, cuốn tiểu thuyết này của Nguyễn Một mang nhiều nét tương đồng với một cuốn hồi ký. Điều này được thể hiện qua việc lồng ghép các tư liệu lịch sử, những phát ngôn của những người điều hành chiến tranh, cũng như những trích dẫn từ các nhà văn, nhà thơ và nghệ sĩ danh tiếng.

Tuy nhiên, nếu mọi chi tiết đều phải đáp ứng đúng mong đợi của độc giả, thì vai trò sáng tạo cá nhân sẽ không còn hiện thực. Việc tạo ra một tác phẩm mang dáng dấp hồi ký nhưng thực chất không phải là hồi ký chính là một dụng ý nghệ thuật. Nguyễn Một đã vận dụng thủ pháp này một cách bền bỉ và tự tin trong bài viết của mình. Suy cho cùng, chiến tranh vốn dĩ là điều hiện thực nhất, nhưng bản thân nó thường là kết quả của sự hư cấu. Việc thêu dệt nên các cuộc chiến, tô vẽ bằng những danh nghĩa và mục đích cao đẹp để hợp pháp hóa hành vi tàn phá và giết chóc chính là sự hư cấu đáng sợ nhất.

Dựa trên điểm tựa nghệ thuật này, Nguyễn Một đã chủ động làm mờ ranh giới giữa hiện thực và hư cấu. Những điều hiện thực đôi khi trông như bịa đặt, trong khi những chi tiết tưởng chừng hư cấu lại là sự thật. Cách tiếp cận này dẫn dắt mỗi độc giả bước vào cuộc chiến của riêng mình, biến họ thành những chiến binh thực thụ. Khi đó, họ trở thành một bãi chiến trường đầy bom đạn và máu me, vừa cảm nhận được sự chính nghĩa, vừa nhận ra sự phi lý khủng khiếp trong từng hành động. Nỗi dằn vặt lớn nhất là họ buộc phải đưa ra những quyết định đạo đức trong những tình huống ngặt nghèo nhất.

Giá trị nhân văn sâu sắc nhất mà người đọc nhận được sau khi khép lại cuốn sách là một lời kết án đanh thép: Chiến tranh, đừng bao giờ xuất hiện trên thế gian này!

Theo Tạ Duy Anh, đây là một cuốn tiểu thuyết đáng đọc, bởi không chỉ dừng lại ở một câu chuyện tình yêu dang dở, mà qua đó, Nguyễn Một đã tỉ mỉ tái hiện lại những nỗi đau mà người dân phải gánh chịu trong chiến tranh.