osho - đức phật (tái bản 2021)

ĐỨC PHẬT

Siddhartha Gautama là tên của Đức Phật. Thuật ngữ "Phật" không dùng để chỉ tên gọi, mà là để mô tả một trạng thái tỉnh thức. Nói một cách đơn giản, Phật có nghĩa là "người tỉnh thức". Mặc dù Đức Phật là hình mẫu tỉnh thức tiêu biểu nhất, nhưng ông không phải là người duy nhất đạt được điều này. Trước và sau ông, đã có và sẽ còn có nhiều vị Phật khác. Vì mỗi cá nhân đều sở hữu tiềm năng trở thành một vị Phật, các vị Phật mới sẽ tiếp tục xuất hiện trong tương lai. Tất cả chúng ta đều có khả năng này, vấn đề chỉ nằm ở thời gian. Sẽ đến một lúc, khi bạn bị chi phối bởi những tác động từ thế giới bên ngoài và cảm thấy tuyệt vọng vì nhận ra mọi thứ xung quanh không mang lại câu trả lời, bạn sẽ tự nhiên quay trở về quan sát nội tâm.

Từ "buddha" (Phật) bắt nguồn từ gốc từ "budh", một từ tiếng Phạn có nhiều tầng nghĩa linh động và mang tính thi ca, không có từ đơn nào trong tiếng Việt có thể chuyển tải hết ý nghĩa của nó. "Buddha" có nghĩa là "trí tuệ được đánh thức". Từ "buddhi" (trí tuệ) cũng xuất phát từ gốc từ này. Gốc từ "budh" mang ít nhất năm lớp nghĩa chính. Đầu tiên là sự thức dậy và đánh thức. Điều này đối lập với trạng thái ngủ, hoặc sự lơ mơ trong những ảo mộng, giúp ta thoát khỏi giấc mơ để tỉnh giấc. Nghĩa thứ nhất của trí tuệ (budh) chính là tạo ra sự thức tỉnh bên trong mỗi người.

Trí tuệ thực chất là năng lực sống trong hiện tại. Bạn càng gắn kết với quá khứ hoặc tương lai, trí tuệ trong bạn càng giảm sút. Trí tuệ là khả năng hiện diện ngay tại đây, lúc này, trong chính khoảnh khắc hiện tại và không ở bất kỳ đâu khác. Khi đó, bạn thực sự tỉnh thức.

Nghĩa thứ hai của "budh" là sự nhận diện và chú ý. Một vị Phật là người có khả năng nhận ra cái giả tạo là giả, và mở mắt nhìn thấy cái thật sự là thật. Việc nhận diện được cái giả chính là bước khởi đầu để thấu hiểu chân lý. Chỉ khi bạn nhìn thấy rõ sự giả tạo, bạn mới có thể nhận rõ chân lý. Bạn không thể thấu hiểu chân lý nếu tiếp tục sống trong ảo giác, những niềm tin cố hữu hoặc những định kiến. Cái giả phải được nhận ra là giả, và cái không thật là không thật. Đó là hàm nghĩa thứ hai của "budh".

Nghĩa thứ ba của gốc từ "budh" là "biết" và "hiểu". Đức Phật biết rõ những gì đang diễn ra, thấu hiểu sâu sắc những điều đó, và nhờ sự thấu hiểu này mà ông đạt được sự tự do tuyệt đối khỏi mọi ràng buộc. Ở đây, "budh" được nghĩa là biết thông qua sự thấu hiểu, không phải là tích lũy kiến thức. Đức Phật không tích lũy kiến thức; người trí tuệ không chú trọng vào thông tin hay kiến thức, mà quan tâm đến khả năng "biết". Sự chú tâm của họ nằm ở bản chất của việc biết, chứ không phải ở đối tượng kiến thức.

Nghĩa thứ tư là sự khai sáng. Đức Phật đã trở thành ánh sáng, và vì là ánh sáng, ông tự nhiên chiếu rọi cho những người xung quanh. Ông chính là sự soi sáng. Bóng tối của sự dốt nát và mù quáng đã biến mất, nhường chỗ cho một ngọn lửa rạng ngời và không khói bên trong ông. Trở thành ánh sáng, được khai sáng, chính là nghĩa thứ tư của "budh".

Nghĩa thứ năm của "budh" là sự thăm dò. Có một độ sâu vô tận bên trong mỗi người và điều đó cần được khám phá. Nghĩa thứ năm này cũng có thể hiểu là sự thâm nhập, vượt qua mọi rào cản để đi sâu vào cốt lõi bản thể của chính mình.

Con đường của Đức Phật là con đường của "budh". Hãy nhớ rằng "Phật" không phải là tên, mà là trạng thái mà ông đã đạt được. Siddhartha Gautama là tên của ông. Đến một ngày, bodhi (trí tuệ) của ông đã nở hoa. "Phật" có ý nghĩa tương đương với "Chúa". Ví dụ, tên của Jesus không phải là Chúa, mà Chúa là sự nở hoa tối thượng mà ông đã đạt được. Điều tương tự cũng xảy ra với Đức Phật. Có rất nhiều vị Phật khác, và bất kỳ ai cũng có thể đạt được trạng thái "budh". Tuy nhiên, "budh" trong mỗi người chỉ giống như một hạt giống. Nếu hạt giống đó nảy mầm, phát triển thành cây lớn, nở hoa và kết nối với vũ trụ, thì bạn trở thành một vị Phật. Con đường của Đức Phật là con đường của trí tuệ, không phải con đường của cảm xúc. Điều này không có nghĩa là những người giàu cảm xúc không thể đạt tới, nhưng có những con đường khác phù hợp hơn cho họ, chẳng hạn như con đường hiến dâng (Bhakti Yoga). Con đường của Đức Phật là Gyan Yoga thuần khiết, con đường của sự thấu hiểu và thiền định, thay vì con đường của tình yêu.