mấy vấn đề văn học sử việt nam

Tác phẩm "Mấy vấn đề văn học sử Việt Nam" được xuất bản lần đầu vào năm 1958 bởi Nhà xuất bản Xây dựng tại Hà Nội, với quy mô 252 trang, khổ 19cm. Đây là thời điểm đánh dấu những cột mốc quan trọng, không chỉ đối với cá nhân Trương Tửu khi ông đang ở giai đoạn phát triển rực rỡ nhất trong sự nghiệp, mà còn đối với bối cảnh văn hóa, xã hội và đời sống trí thức Việt Nam lúc bấy giờ.

Một trong những giá trị cốt lõi đầu tiên của cuốn sách là việc làm rõ "tính loại biệt của văn học". Trong những trang viết đầy cảm hứng, Trương Tửu thể hiện rõ tư duy của một nhà phê bình với những dẫn chứng sinh động về khả năng tưởng tượng mãnh liệt của người cầm bút, cũng như thế giới hư ảo mà họ kiến tạo nên. Ông cho rằng ngôn ngữ dưới bàn tay của một thiên tài văn chương thật sự huyền diệu. Trương Tửu khẳng định rằng nhà văn tái hiện hiện thực thông qua các "hình tượng" và "phương thức hư cấu", vì vậy, người làm văn học sử và nhà phê bình cần dựa vào những hình tượng đó để nhận diện chính xác bản chất ý thức và cá tính riêng biệt của mỗi tác giả. Chính vì thấu hiểu sâu sắc vai trò, ngôn ngữ và bút pháp sáng tạo, ông khuyến cáo những người nghiên cứu văn học sử nên tránh những nhận định chung chung, thiếu chiều sâu, không nắm bắt được "thần thái đặc biệt" của từng nhà văn.

Giá trị thứ hai nằm ở việc cuốn sách đã xây dựng một sơ đồ phác thảo về lịch sử văn học tương đối dễ tiếp cận. Sơ đồ này tập trung vào hai nội dung chính: Một là đời sống văn học, bao gồm các tác giả, tác phẩm và thể loại văn học; Hai là các thành phần cấu tạo nên lịch sử văn học, chia thành văn học dân gian, "văn học Hán Việt", văn học cổ điển, văn học cận đại và văn học hiện đại. Những phân loại này cung cấp các chỉ dẫn mang tính chất tham khảo hữu ích.

Cuốn "Mấy vấn đề văn học sử Việt Nam" đánh dấu một giai đoạn trong quá trình nhận thức và triển khai công việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử văn học dân tộc. Trước đó, nhiều nhà nghiên cứu như Dương Quảng Hàm với "Quốc văn trích diễm" (1925) và "Việt Nam văn học sử yếu" (1943), Nguyễn Đổng Chi với "Việt Nam cổ văn học sử" (1942), Nghiêm Toản với "Việt Nam văn học sử trích yếu" (1949), Nguyễn Tưởng Phượng và Bùi Hữu Sủng với "Văn học sử Việt Nam thế kỉ XIX" (1952), cùng nhóm Lê Quý Đôn với "Lược sử văn học văn học Việt Nam" (1957) đã có những đóng góp quan trọng. Trương Tửu đã kế thừa, đồng thời phản biện một cách thẳng thắn các công trình của những người tiền nhiệm, tạo nên một tác phẩm mang tính đối thoại về các chuẩn mực văn chương đã được thiết lập. Dù không gánh vác trách nhiệm hoàn thiện toàn bộ bức tranh lịch sử văn học, nhưng ông vẫn luôn trăn trở tìm kiếm những lời giải đáp thỏa đáng nhất.