văn hóa đô thị

Văn hóa không đơn thuần là một khái niệm, mà còn được xem là một thành tựu. Đây chính là cột mốc đánh dấu sự khởi đầu của các thời kỳ văn minh nhân loại. Từ hàng chục nghìn năm trước, thông qua việc phát triển nông nghiệp và trồng trọt, con người đã bước ra khỏi thời kỳ săn bắn và hái lượm kéo dài. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên để sinh tồn, loài người đã vận dụng nhận thức để khai thác và chinh phục, chuyển đổi tự nhiên thành văn hóa. Từ đó, con người bắt đầu thiết lập cuộc sống riêng, xây dựng nên một "Thế giới tự nhiên thứ hai", hay còn gọi là quá trình đô thị hóa. Đô thị hóa là quá trình con người kiến tạo nên đời sống. Từ thời cổ trung đại cho đến nay, đô thị đã trải qua nhiều hình thái biến đổi. Chức năng chính của đô thị là thúc đẩy sự phát triển văn hóa, đáp ứng những nhu cầu đa dạng và phong phú của con người. Trong tiến trình này, nhân loại đã tạo ra nhiều thành tựu văn hóa trên các lĩnh vực như tôn giáo, tư tưởng, khoa học, giáo dục, kinh tế, công nghệ cùng nhiều thiết chế khác. Đô thị không chỉ đóng vai trò then chốt trong quá trình tiến hóa mà còn có xu hướng mở rộng trên mọi không gian. Đây trở thành môi trường sống của loài người trong sự hài hòa với tự nhiên, đồng bộ về tiện ích kỹ thuật, giúp con người ngày càng tiến bộ và văn minh hơn. Việt Nam hiện nay cũng đang trong quá trình đô thị hóa. Song song với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc chú trọng đến đô thị hóa cùng những thành tựu văn minh nhân loại là điều cần thiết để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Hiện nay, mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về đô thị dưới góc độ lịch sử, xã hội, địa lý hoặc nhân học, nhưng việc tiếp cận đô thị từ góc nhìn văn hóa vẫn chưa được quan tâm đúng mức, trong khi khái niệm văn hóa vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau. Cuốn sách "Văn hóa đô thị" của tác giả Trần Ngọc Khánh, xuất bản lần đầu năm 2012, đã được tác giả tiếp tục chỉnh sửa và hoàn thiện.