Tứ Bất Tử - Tư Liệu Và Khảo Cứu

Khám phá giá trị văn hóa và tâm linh qua tác phẩm "Tứ Bất Tử - Tư Liệu Và Khảo Cứu"

Cuốn chuyên khảoTứ Bất tử – Tư liệu và Khảo cứulà một công trình nghiên cứu mang tính hệ thống, tập trung vào việc nhận diện và lý giải một hiện tượng tín ngưỡng đặc trưng, tiêu biểu trong đời sống văn hóa của người Việt. Đó chính là sự tôn thờ bốn vị thần linh thiêng được dân gian suy tôn là những vị đứng đầu bách thần, bao gồm:Tản Viên Sơn Thánh, Chử Đồng Tử, Phù Đổng Thiên Vương và Thánh Mẫu Liễu Hạnh.

Để xây dựng nên nội dung cuốn sách, tác giả đã tiến hành khảo sát kỹ lưỡng các thư tịch Hán Nôm, đồng thời đối chiếu chặt chẽ với nhiều nguồn tư liệu đa dạng từ lịch sử, văn học cho đến dân gian. Thông qua đó, công trình không chỉ truy nguyên nguồn gốc hình thành của thuật ngữ“Tứ Bất tử”từthế kỷ XVIII, mà còn phân tích rõ nét quá trình định hình, bổ sung và biến đổi của hệ thống này trong nhận thức của cộng đồng qua các thời kỳ.

Điểm khác biệt lớn nhất của cuốn sách so với các trước tác thường thiên về mô tả thần tích là việc đặt trọng tâm vào phương phápvăn bản họcvà nghiên cứu liên ngành. Cách tiếp cận này cho phép tác giả bóc tách những lớp trầm tích văn hóa ẩn sâu trong các truyền thuyết, từ đó làm sáng tỏ cơ chế văn bản hóa (chuyển từ truyền khẩu sang ghi chép) cũng như mối quan hệ phức tạp giữa các dị bản qua từng thời đại.

Với khối lượng tư liệu phong phú được sưu tầm, dịch thuật và chú giải một cách công phu, tác phẩm đã góp phần quan trọng trong việc bổ khuyết những khoảng trống mà các nghiên cứu trước đây chưa chạm tới. Đồng thời, cuốn sách đặt lại vấn đề về cấu trúc nội tại và tính lịch sử của tín ngưỡng Tứ Bất tử, xem đây như một chỉnh thể độc lập với quá trình vận động lâu dài và chứa đựng nhiều tầng bậc ý nghĩa sâu sắc.

Không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp tư liệu,Tứ Bất tử – Tư liệu và Khảo cứucòn mở ra những hướng tiếp cận mới mẻ trong việc nghiên cứu tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đặt trong mối tương quan với lịch sử văn hóa khu vực và tiến trình giao lưu, tiếp biến văn hóa. Chính vì vậy, đây là tài liệu tham khảo chuyên sâu dành cho giới nghiên cứu và là nguồn định hướng nhận thức giá trị cho những độc giả quan tâm đến di sản tinh thần của dân tộc.

Chi tiết về tác giả và đội ngũ thực hiện công trình

Tiểu sử Chủ biên Nguyễn Xuân Diện

Chủ biên của công trình làNguyễn Xuân Diện, một tiến sĩ chuyên ngành Hán Nôm và là nhà nghiên cứu có nhiều đóng góp quan trọng trong lĩnh vực ca trù tại Việt Nam. Về mặt chuyên môn, ông từng đảm nhiệm vị trí Phó phòng Nghiên cứu Văn học và Lịch sử thuộc Viện Nghiên cứu Hán Nôm, đồng thời giữ cương vị Phó Giám đốc Trung tâm Tư liệu – Thư viện của Viện.

Về quá trình đào tạo, ông tốt nghiệp ngành Hán Nôm tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) vào năm1992. Đến năm2007, ông đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ với đề tài“Nguồn tư liệu Hán Nôm với việc nghiên cứu ca trù”dưới sự hướng dẫn của PGS. Bùi Duy Tân và GS.TSKH Tô Ngọc Thanh. Đây là công trình được giới chuyên môn đánh giá cao và đã được xuất bản nhiều lần.

Nhóm tác giả và nguồn gốc đề tài

Cuốn chuyên khảo này được phát triển từ đề tài khoa học cấp Bộ của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam với tên gọi“Nghiên cứu tín ngưỡng Tứ Bất tử qua tư liệu Hán Nôm”. Đề tài được thực hiện trong02 năm (2021-2022)do Viện Nghiên cứu Hán Nôm chủ trì, TS. Nguyễn Xuân Diện làm Chủ nhiệm và tập thể Phòng Văn bản học của Viện Nghiên cứu Hán Nôm trực tiếp thực hiện.

Đội ngũ tham gia đề tài là những nhà nghiên cứu uy tín đang công tác tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Nghiên cứu Văn hóa và Viện Nghiên cứu Tôn giáo (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), bao gồm:

• Nhóm nghiên cứu:TS. Nguyễn Xuân Diện, TS. Đỗ Lan Phương, TS. Nguyễn Ngọc Mai, TS. Vũ Thị Lan Anh (Thư ký đề tài) và Thạc sĩ Phạm Bảo Nhung.
• Nhóm làm tư liệu:TS. Nguyễn Xuân Diện, TS. Vũ Thị Lan Anh, Thạc sĩ Phạm Bảo Nhung, Thạc sĩ Mai Thu Quỳnh và Thạc sĩ Nguyễn Thị Tuyết.