trong rừng nho - dã sử hồ xuân hương

Trong Rừng Nho - Dã Sử Hồ Xuân Hương

“Đời đã thiếu anh hùng, cát sĩ,

Cửa phòng thu dễ hé cho ai!

Tự tình ta viết ra chơi,

Không không, có có, miệng người sá chi.”

(Tự tình – Hồ Xuân Hương)

Giữa rừng nho bạt ngàn, Hồ Xuân Hương tựa như quả nho chín mọng - ngọt ngào, mà cũng chua chát. Mỗi vần thơ bà để lại cho hậu thế đều phảng phất hương vị đó, nó chân tình và mãnh liệt đến mức chỉ chút lơ là cũng đủ khiến cảm xúc chực trào ra. Ai đã trót nếm thử thì sẽ lại muốn nhấm nháp thêm, để ngẫm, để cảm cái đắng chát lắng đọng nơi đáy lưỡi. Và cái vị ấy ủ đầy trong nỗi tâm tư của bà: “tôi không thể chịu nổi những thứ đạo đức giả dối, những cái lễ giáo bó buộc, tôi phải sống bằng tư tưởng tự nhiên của trời cho tôi, có động chạm gì đến ai đâu, vậy mà người ta không muốn khoan thứ, đua nhau phao mãi cho tôi tiếng này tiếng khác, nín không được thì tôi phải kêu.” Rồi tiếng kêu này về đâu? Nó lọt thỏm trong rừng nho, giữa rừng đời rối ren. Để rồi chỉ còn mỗi tiếng vọng tự tình xa xăm của người nữ sĩ họ Hồ.

Giáo sư Hà Minh Đức từng bình về Ngô Tất Tố: “Tác phẩm của Ngô Tất Tố là ranh giới giữa văn hóa cổ và hiện đại. Nhà Nho lão thành cũng lại vô cùng sắc sảo quan tâm sâu sắc đến nhiều vấn đề xã hội”. Qua Trong rừng nho ta sẽ thấy hình ảnh một người phụ nữ táo bạo, vượt lên thời đại được thể hiện xuất sắc dưới ngòi bút của Ngô Tất Tố.