Tiến Hóa Sáng Tạo

Tiến Hóa Sáng Tạo

Henri Bergson, một triết gia người Pháp có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong triết học từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20. Ông từng đảm nhiệm vị trí giáo sư triết học tại Collège de France từ năm 1900 đến năm 1921 và vinh dự nhận giải Nobel Văn chương năm 1927 (trao giải vào năm 1928). “Tiến hóa sáng tạo” được xem là tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ nét tư tưởng triết học của Bergson khi ông tiến hành đánh giá lại toàn bộ thuyết tiến hóa do Darwin đề xuất.

“Tiến hóa sáng tạo” không đơn thuần là một công trình nghiên cứu triết học; nó còn là một tuyên ngôn mạnh mẽ của Henri Bergson về một vũ trụ luôn vận động và biến đổi không ngừng. Thông qua tác phẩm này, Bergson khẳng định vị thế của mình như một nhà triết học có khả năng nhìn nhận những hạn chế của các lý thuyết sinh học đương thời, vốn có xu hướng giới hạn sự sống trong những khuôn khổ cơ giới cứng nhắc.

Cấu trúc của cuốn sách được chia thành 4 chương chính:

• Chương I: Về sự tiến hóa của sự sống
• Chương II: Những hướng đi phân kỳ trong quá trình tiến hóa của sự sống – Sự trì trệ – Trí tuệ và bản năng
• Chương III: Ý nghĩa của sự sống – Trật tự tự nhiên và hình thái của trí tuệ
• Chương IV: Cơ chế điện ảnh của tư duy và ảo tưởng cơ học – Tổng quan về lịch sử các hệ thống – Sự trở thành chân thực và thuyết tiến hóa sai lầm

Trong các chương sách, Bergson cho rằng, việc chỉ quan sát sự sống thông qua lăng kính của các quy luật vật lý hay những biến đổi ngẫu nhiên sẽ dẫn đến việc bỏ qua một yếu tố quan trọng:durée(thời tục). Theo Bergson, thời gian không phải là chuỗi những khoảnh khắc rời rạc, mà là một dòng chảy liên tục, nơi quá khứ tác động đến hiện tại để hình thành một tương lai hoàn toàn mới.

Điểm nhấn của lý thuyết tiến hóa sáng tạo là khái niệmélan vital(đà sống). Bergson đưa ra giả thuyết rằng toàn bộ quá trình tiến hóa nên được hiểu như là sự biểu hiện của một xung lực sống mãnh liệt, một sức mạnh nội tại không ngừng tìm cách vượt qua sự tĩnh tại của vật chất để liên tục tạo ra những hình thái sống đa dạng. Trong thế giới quan này, tiến hóa không phải là một kế hoạch được định sẵn hay một cỗ máy vận hành theo quy luật, mà là một hành động sáng tạo liên tục và vô tận. Sự kết hợp giữa tư duy khoa học sắc bén và tâm hồn nghệ sĩ đã mang lại cho ông giải Nobel Văn chương danh giá.

Cuốn sách là một phần trong bộ sách gồm hai cuốn “Tiến hóa sáng tạo” và “Thời độ và đồng thời” của tác giả Henri Bergson.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Henri Bergson (1859-1941)

Nhà triết học người Pháp, một nhân vật có ảnh hưởng lớn đến triết học cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Ông là giáo sư triết học tại Collège de France từ năm 1900 đến năm 1921 và được trao giải Nobel Văn chương năm 1927. Triết học của Bergson phê phán xu hướng khái niệm hóa thời gian trong khoa học hiện đại, đồng thời khẳng định tính liên tục và sáng tạo của đời sống cùng ý thức.

Các tác phẩm tiêu biểu:

• - Essai sur les données immédiates de la conscience(Ý thức luận), 1889
• - Matière et mémoire(Vật chất và ký ức), 1896
• - L’Évolution créatrice(Tiến hóa sáng tạo), 1907
• - Le Rire(Tiếng cười), 1900
• - Durée et simultanéité(Thời độ và đồng thời), 1922
• - Les Deux Sources de la morale et de la religion(Hai nguồn gốc của đạo đức và tôn giáo), 1932