Pensées - Suy Tưởng (Tái Bản 2020)

Suy ngẫm về sự hiện hữu và nghịch lý của thời gian qua góc nhìn của Blaise Pascal

Khi nhìn sâu vào nội tâm và tự tra vấn những dòng suy nghĩ của chính mình, mỗi cá nhân sẽ dễ dàng nhận thấy một thực tế đáng suy ngẫm: tâm trí chúng ta hầu như luôn bị chiếm giữ bởi những điều đã qua trong quá khứ hoặc những dự định cho tương lai. Có một nghịch lý là chúng ta hiếm khi thực sự nghĩ về hiện tại; và ngay cả khi tâm trí hướng về hiện tại, đó cũng thường chỉ là những bước toan tính, chuẩn bị cho những điều sắp tới.Hiện tại chưa bao giờ là mục đích cuối cùng mà chúng ta hướng tới. Thay vào đó, cả quá khứ và hiện tại chỉ được xem như những phương tiện, trong khi tương lai mới là cái đích cần đạt tới.

Chính vì lối tư duy này, con người dường như chưa bao giờ thực sự sống mà chỉ luôn trong trạng thái mong đợi được sống. Chúng ta dành trọn thời gian để chuẩn bị cho một hạnh phúc trong tương lai, và chính vì sự chuẩn bị không ngừng nghỉ đó, một cách tất yếu, chúng ta chẳng bao giờ thực sự chạm tay vào hạnh phúc hiện tại. Bên cạnh đó, Blaise Pascal cũng để lại một nhận định sắc sảo về sự tương đối của chân lý qua câu nói:"Chân lý ở bên này dãy Pyrénées, sai lầm ở bên kia."

Hành trình hình thành tác phẩm Pensées và chân dung tác giả

Công trình mà chúng ta biết đến với tên gọiPenséesbắt đầu được hình thành kế hoạch vào khoảng năm1660. Nếu được hoàn thiện, cuốn sách này dự kiến sẽ là một bản biện hộ cho Thiên Chúa giáo với một cấu trúc chặt chẽ, được xây dựng dựa trên những lý lẽ sắc bén nhằm thuyết phục tầng lớp trí thức đương thời.

Để hiểu rõ về tác phẩm, cần nhìn nhận đúng về vai trò của Blaise Pascal. Ông không xuất thân là một nhà thần học, vì vậy đối với những vấn đề về thần học tín lý, ông đã tìm đến sự hỗ trợ và dẫn dắt từ các cố vấn tâm linh của mình. Đồng thời, ông cũng không phải là một triết gia theo khuynh hướng xây dựng hệ thống cứng nhắc. Thay vào đó, Pascal hiện lên là:

• Một con người sở hữu tài năng thiên bẩm vĩ đại trong lĩnh vực khoa học.
• Một nhà luân lý tự nhiên và một nhà tâm lý học sâu sắc.
• Một nghệ sĩ văn chương kiệt xuất, khiến cho cuốn sách không chỉ là những lý lẽ mà còn là một bản tự truyện tâm linh đầy cá tính.

Bút pháp của ông đặc biệt ở chỗ tránh mọi phong cách đặc thù mang tính giảm nhẹ nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng biệt. Hơn hết, Pascal là người của những đam mê mãnh liệt. Niềm khát khao trí tuệ đối với chân lý trong ông được thúc đẩy bởi một sự bất thỏa mãn dữ dội trước cuộc sống con người, trừ khi cuộc sống đó tìm thấy được một lời giải thích thỏa đáng về mặt tâm linh.

Giá trị nghệ thuật và vị thế lịch sử của một công trình dang dở

Về mặt hình thức, chúng ta nên xemPenséesnhư những ghi chép sơ khởi cho một tác phẩm lớn mà tác giả đã để lại khi chưa có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy nó sẽ được hoàn thành. Nhà phê bìnhSainte-Beuveđã ví tác phẩm này như một tòa tháp được xây nên từ những viên đá chồng lên nhau, nhưng lại thiếu đi lớp hồ vữa gắn kết, tạo nên một cấu trúc chưa hoàn thiện.

Một chi tiết đáng chú ý là trong những năm đầu đời, Pascal sở hữu một trí nhớ đáng kinh ngạc, cho phép ông ghi nhớ chính xác bất cứ điều gì mình muốn. Nếu không vì sự suy yếu của sức khỏe do bệnh tật và những cơn đau ngày càng trầm trọng, có lẽ ông đã không cảm thấy bắt buộc phải chép lại những suy nghĩ của mình thành các ghi chú. Tuy nhiên, dù được tiếp nhận dưới dạng một tác phẩm dở dang,Penséesvẫn khẳng định được giá trị độc tôn của mình:

• Chiếm vị trí đặc biệt và độc đáo trong dòng chảy lịch sử văn học Pháp.
• Đóng góp quan trọng vào lịch sử của những suy niệm tôn giáo.

Cuốn sách chính là minh chứng cho sự giao thoa giữa trí tuệ khoa học và niềm tin tâm linh, để lại dấu ấn sâu đậm cho đến những bản tái bản sau này như bảnTái Bản 2020.