Nữ Sĩ Thời Gió Bụi (Tái Bản 2021)

Cảm hứng sáng tạo đằng sau tiểu thuyết Nữ Sĩ Thời Gió Bụi (Tái Bản 2021)

Khi chia sẻ về động lực thúc đẩy bản thân hoàn thành tác phẩm tiểu thuyết dã sử viết về Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm, nhà vănLê Phương Liênđã bộc bạch những cảm xúc hết sức đặc biệt. Bà mô tả quá trình sáng tác như một trạng thái "nhập đồng", khi bà hăng hái ngồi bên bàn phím, viết không ngừng nghỉ suốt ngày đêm như thể có một nguồn lực siêu nhiên nào đó đang dẫn dắt và thôi thúc. Có lẽ, chỉ có cách lý giải này mới diễn tả hết được tâm huyết mà tác giả dành cho cuốn tiểu thuyết dã sử đầu tay của mình, một tác phẩm tôn vinh một bậc nữ nhân kỳ tài và vô cùng đặc biệt trong dòng chảy văn học trung đại Việt Nam.

Chân dung đa diện của Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm

Dù có dung lượng nhỏ gọn với cấu trúc gồmnăm chương, nhưng cuốn sách đã thâu tóm một cách trọn vẹn cuộc đời đầy những biến động của Đoàn Thị Điểm. Qua ngòi bút của Lê Phương Liên, bà hiện lên không chỉ là một nhà giáo, một thầy thuốc mà còn là một nữ tác gia sở hữu tư tưởng tiến bộ, tầm nhìn sâu rộng, có chính kiến vững vàng cùng một trái tim nhân hậu bao la.

Tài năng vượt khỏi khuôn mẫu truyền thống

Độc giả sẽ khó có thể hình dung về một bà Điểm không chỉ tài sắc vẹn toàn, tinh thông "cầm kì thi họa" mà còn sở hữu khả năng võ nghệ đáng kinh ngạc. Sự đặc biệt này được minh chứng qua những chi tiết sống động như việc bà từng một mình đối mặt với cướp khi về quê, khiến tên cướp phải hồn bay phách lạc. Hay hình ảnh bà cùng anh trai làĐoàn Doãn Luânmúa bàiHoa mai quyềndưới ánh trăng, tạo nên một khung cảnh khiến bao người phải trầm trồ thán phục.

Những mối nhân duyên và lòng nhân ái

Nhà văn Lê Phương Liên đã rất tinh tế khi cài cắm các chi tiết kết nối, tạo cơ hội cho các nhân vật xuất hiện một cách tự nhiên trong cuộc đời nữ sĩ:

• Khi trở thành con nuôi của Thượng thưLê Anh Tuấn, Đoàn Thị Điểm đã có dịp gặp gỡ và trò chuyện cùng Tiến sĩNguyễn Kiều.
• Tên cướp mà bà gặp trên đường về sau này đã trở thành học trò của Hồng Hà nữ sĩ.
• Cậu Chiêu BảyLê Hữu Trác, người từng gắn bó với gia đình Đoàn Thị Điểm trước khi tòng quân, đã gặp lại bà trong khoảnh khắc bà tiễn chồng đi sứ.

Chính tài năng hiếm có và tấm lòng nhân hậu đã giúp bà gây ấn tượng mạnh mẽ và cảm hóa tất cả những người xung quanh, từ các bậc quyền quý như Thượng thưLê Anh Tuấn, Tiến sĩNguyễn Kiều,Đặng Trần Côn,Nguyễn Nghiễm, cho đến cậu Chiêu BảyLê Hữu Trác, các học trò và những người dân quê nội, quê chồng. Đặc biệt, hình ảnh bà cùng dân làng tận tụy chữa trị cho các thương binh trong chiến trận đã khắc họa rõ nét sự bao dung của bà.

Đan xen vào những biến cố cuộc đời, tác giả cũng khéo léo làm nổi bật thiên phú văn chương, khả năng đồng cảm và chiêm nghiệm sâu sắc của Đoàn Thị Điểm ngay từ khi còn nhỏ. Điều này giải thích cho việc nàng có thể ứng tác thơ văn, sáng tác những câu chuyện kỳ ảo và dịch tác phẩmChinh phụ ngâmsang chữ Nôm một cách thần tình.

Nghệ thuật xây dựng nhân vật và thông điệp nhân văn

Bên cạnh những tuyến nhân vật chính gắn liền với cuộc đời Đoàn Thị Điểm như anh traiĐoàn Doãn Luânhay phu quân tri kỷ là Tiến sĩNguyễn Kiều, Lê Phương Liên còn xây dựng một nhân vật phụ mang tính sáng tạo cao:Trần võ sư. Đây vốn là một hoạn quan, người nô bộc trung thành và tận tụy theo sát Đoàn Thị Điểm suốt cuộc đời. Tuy nhiên, ẩn sau sự tận tụy đó là một tình yêu tha thiết và sâu nặng. Nỗi lòng này chỉ được hé lộ vào cuối truyện thông qua những đoạn độc thoại nội tâm đầy xúc động khi chứng kiến giây phút Hồng Hà nữ sĩ lìa xa cõi tạm.

Chính những chi tiết nhỏ nhưng tinh tế này đã khiếnNữ sĩ thời gió bụichạm đến trái tim người đọc, xây dựng nên một hình tượng Đoàn Thị Điểm rất "người", sinh động và gần gũi.

Việc chấp bút về một nhân vật lịch sử tầm vóc vốn đã khó, nhưng viết về một người phụ nữ sống cách đâyba trăm nămtrong sự kìm kẹp của lễ giáo phong kiến hà khắc mà vẫn mang tư tưởng nữ quyền lại càng là một thử thách lớn. Bằng cách tiếp cận dân dã nhưng đầy thuyết phục, Lê Phương Liên đã dẫn dắt người đọc vào một chuyến phiêu lưu trải nghiệm mọi cung bậc của nhân tình thế thái, từ đó làm nổi bật lên vẻ đẹp nhân văn và xúc động của một nữ sĩ thời gió bụi.