gương phong tục

Gương Phong Tục: Tinh Hoa Văn Hóa Dân Gian Việt Nam

“Gương phong tục” là một tác phẩm văn hóa quý giá, lưu giữ những tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam, được bảo tồn và truyền lại nhờ tấm lòng trân trọng của tác giả Đoàn Duy Bình – Hàn lâm điển tịch.

Để độc giả có thể hiểu sâu sắc hơn về giá trị đặc biệt của cuốn sách này, xin trích dẫn một số đoạn từBÀI TỰAcủa người biên chép:

“Mỗi quốc gia trên thế giới đều có những phong tục tập quán riêng, và ngay trong cùng một quốc gia, mỗi vùng miền cũng mang những nét đặc trưng riêng biệt. Những câu ca dao này chính là sự thể hiện tinh thần, hồn phách của thói tục trong nước ta. Phong tục tốt đẹp sẽ được phản ánh qua những câu ca dao hay, ngược lại, phong tục không tốt sẽ được chỉ ra qua những câu ca dao dở. Cuốn sách này như một tấm gương để người dân Việt Nam soi chiếu, nhìn nhận bản thân. Dù là người lớn hay trẻ nhỏ, ai cũng nên tự soi mình vào tấm gương này; suy ngẫm xem mình đã làm được những điều hay chưa, và tự kiểm điểm những điều chưa tốt. Lời khen chê của người đời là điều không thể tránh khỏi, việc che giấu những khuyết điểm cũng khó lòng qua mắt được thiên hạ. Những lời dạy của ông cha ta từ xưa đến nay đều rất đáng quý, không chỉ để giải trí mà còn là những lời khuyên răn sâu sắc.

Trước đây, chúng ta chỉ quen với sách học quốc phong của Trung Quốc, chưa ai quan tâm đến việc ghi chép về phong tục tập quán của nước mình. Tuy nhiên, từ khi có những phương pháp học tập mới, chúng ta mới nhận ra tầm quan trọng của việc hiểu rõ thói tục của dân tộc mình. Vì vậy, đã có nhiều người tâm huyết, thu thập những câu ca dao từ các vùng quê và ghi lại như những nét đặc trưng của quốc phong Việt Nam.

Những cuốn sách này được biên soạn theo nhiều cách khác nhau: một là theo lối quốc phong của Trung Quốc, chia theo từng phủ, từng huyện; hai là theo chủ đề của ca dao, như cây cỏ, núi sông; ba là dịch nghĩa ca dao thành thơ chữ Nho, mỗi câu bốn hoặc năm chữ, tương tự như lối thơ quốc phong của Trung Quốc. Mỗi cách biên soạn đều có những ưu điểm riêng.

Riêng với cuốn sách này, tác giả đã công phu thu thập mọi câu ca dao, suy xét và bình luận ý nghĩa của từng câu, sau đó phân loại theo các mục rõ ràng. Toàn bộ sách được chia thành mười mục, ba mươi tám tiết, bắt đầu với những vấn đề về luân lý, đạo đức, sau đó đến các tầng lớp người, các cách diễn đạt, tình cảm con người, thời cuộc, khí hậu, đất trời; từ những vấn đề trong gia đình đến những vấn đề ngoài xã hội. Mỗi mục đều thể hiện rõ ý nghĩa, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt. Những câu ca dao chưa rõ ý nghĩa nhưng có giá trị thì được ghi chú thêm vào cuối sách, như những lời kể chuyện cổ tích.

Cuốn sách này được tác giả biên soạn một cách tỉ mỉ, công phu, và đã từng được đăng trên Đông Dương tạp chí từ năm 1916 đến 1917, từ số 59 đến 104. Nội dung sách được tác giả lựa chọn cẩn thận, chia thành các mục rõ ràng, có bằng chứng xác thực, chú thích đầy đủ các phương ngôn, khen những điều hay, chê những điều dở, thể hiện quan điểm nghị luận sắc sảo và đầy học thức. Đối với những độc giả yêu thích văn hóa dân tộc, trân trọng những giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc, đây thực sự là một món quà vô giá.