Cuộc Tiến Hóa Văn Học Việt Nam

Cuộc Tiến Hóa Văn Học Việt Nam

Những người có kiến thức nhất định ở Việt Nam hiện nay đều thừa nhận rằng sự phát triển của văn học quốc ngữ ngày nay không chỉ đến từ ảnh hưởng của học thuật Pháp trong thời kỳ gần đây, mà còn được xây dựng trên nền tảng một quá khứ văn hóa vô cùng phong phú.

Quá khứ đó chính là phong trào Hán học ở Việt Nam, bắt đầu từ thời kỳ Bắc thuộc và kéo dài qua các triều đại Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn.

Trong gần hai ngàn năm, từ thời Bắc thuộc đến triều Nguyễn, người Việt Nam đã học và sử dụng chữ Hán, coi nó như ngôn ngữ chính thức của quốc gia. Chữ Hán đã thực sự có tác động sâu sắc đến tinh thần và tư duy của người Việt, trước khi chữ Nôm và chữ quốc ngữ (chữ La tinh) ra đời và phát triển, tương tự như vai trò của chữ La tinh ở Pháp thời Trung Cổ.

Ngày nay, dù chữ Pháp đã trở nên phổ biến trong đời sống, nhưng nhiều tác phẩm văn học và báo chí vẫn sử dụng Hán học làm nền tảng để phát triển tư tưởng. Đặc biệt, trong các lĩnh vực khảo cứu, nghị luận và phê bình, Hán học vẫn đóng vai trò quan trọng. Rất nhiều khái niệm trừu tượng, danh từ triết học và khoa học được hình thành dựa trên cấu trúc của chữ Hán. Theo nhà nghiên cứu Henri Maspéro – từng là giáo sư tại Trường Viễn Đông Bác Cổ Hà Nội và sau đó giảng dạy tại Đại học Pháp (Collège de France) ở Paris – khoảng một nửa từ vựng tiếng Việt có nguồn gốc từ chữ Hán. Do đó, tiếng Việt và chữ Hán có mối liên hệ mật thiết. Vì vậy, nếu muốn nghiên cứu sâu sắc về văn học Việt Nam, chúng ta cần tìm hiểu về cội nguồn của nó.