binh thư yếu lược - phụ: hổ trướng khu cơ

Binh Thư Yếu Lược - Phụ: Hổ Trướng Khu Cơ

Sách Đại Việt sử ký toàn thư ghi nhận, Trần Quốc Tuấn đã biên soạn một tác phẩm quân sự có tên Binh gia diệu lý yếu lược nhằm mục đích giáo dục và rèn luyện đội ngũ tướng sĩ về nghệ thuật quân sự. Bên cạnh đó, Lịch triều hiến chương loại chí (phần Văn tịch chí) cũng đề cập đến việc Trần Quốc Tuấn đã sáng tác cả Binh gia yếu lược và Vạn kiếp binh thư.

Có nhiều ý kiến cho rằng Binh gia diệu lý yếu lược và Binh gia yếu lược thực chất là một tác phẩm duy nhất, tương tự như Vạn kiếp tôn bí truyền thư và Vạn kiếp binh thư cũng chỉ là hai tên gọi của cùng một cuốn sách. Thêm vào đó, một số người còn nhận định Binh gia yếu lược và Binh thư yếu lược cũng chỉ là một.

Phan Huy Chú, trong Lịch triều hiến chương loại chí, đã ghi lại thông tin rằng cả Binh gia yếu lược và Vạn kiếp binh thư đều đã bị thất lạc từ rất lâu.

Hiện tại, tại Thư viện Khoa học xã hội đang lưu giữ một bản chép tay chữ Hán mang ký hiệu 476, có tên gọi Binh thư yếu lược. Trang đầu của bản thảo này khẳng định: Binh thư yếu lược gồm bốn quyển, do Trần Hưng Đạo Vương, còn được biết đến với vương hiệu Quốc Tuấn, biên soạn.

Binh Thư Yếu Lược(ký hiệu 476) bao gồm bốn quyển. Quyển I có cấu trúc gồm chín chương, bao gồm: 1. Thiên tượng, 2. Tuyển mộ, 3. Tuyển tướng, 4. Tướng đạo, 5. Giản luyện, 6. Quân lễ, 7. Mạc hạ, 8. Binh cụ, và 9. Hiệu lệnh. Quyển II bao gồm mười một chương, lần lượt là: 1. Hành quân, 2. Hướng đạo, 3. Đồn trú, 4. Tuần canh, 5. Quân tư, 6. Hình thế, 7. Phòng bị, 8. Xem mưa gió, 9. Binh trưng, 10. Dụng gián, và 11. Dụng trá. Quyển III có bảy chương, bao gồm: 1. Liệu địch, 2. Dã chiến, 3. Quyết chiến, 4. Thiết kỳ, 5. Lâm chiến, 6. Sơn chiến, và 7. Thủy chiến. Cuối cùng, Quyển IV cũng có bảy chương, bao gồm: 1. Công thành, 2. Thủ thành, 3. Đột vây, 4. Cứu ứng, 5. Lui tránh, 6. Được thua, và 7. Đầu hàng.

TrongBinh Thư Yếu Lược, có thể nhận thấy rằng nhiều đoạn trong quyển II, quyển III và quyển IV được trích dẫn từ Hổ trướng khu cơ của Đào Duy Từ, một vị nho sĩ tài năng với khả năng kinh bang tế thế, người đã hỗ trợ chúa Nguyễn Phúc Nguyên (chúa Phật) xây dựng cơ nghiệp vào nửa đầu thế kỷ XVII ở vùng đất Đường Trong. Một số đoạn ghi rõ nguồn gốc từ Hổ trướng khu cơ, trong khi nhiều đoạn khác lấy từ Hổ trướng khu cơ nhưng lại không có chú thích. Ví dụ, ở quyển IV (Binh thư yếu lược) có mục “Phép làm hỏa tiễn chứa thuốc độc”, tương ứng với mục “Phép làm hỏa tiễn chứa thuốc độc” trong Hổ trướng khu cơ. Cả hai tác phẩm đều sử dụng cụm từ chữ Hán “Hỏa tiễn trữ độc pháp”. Liều lượng các loại thuốc được sử dụng để chế tạo hỏa tiễn trong cả hai tác phẩm đều hoàn toàn giống nhau. Mở đầu mục “Phép làm hỏa tiễn chứa thuốc độc” trong Binh thư yếu lược có đoạn văn sau: “Phàm ít không địch được nhiều, yếu không địch được mạnh, đó là lẽ thường. Nhưng Binh pháp có nói: Người giỏi đánh làm thế địch không thể thắng để đợi thế địch mà mình có thể thắng. Cho nên, cầm quân ba nghìn chống giặc năm đường phỏng ở đồng ruộng đường dài, giặc đem cả nước sang đánh, thì lấy cái gì mà chống được? Nên dùng phép “hỏa tiễn chứa thuốc độc”. Đoạn văn này được lặp lại nguyên văn trong Hổ trướng khu cơ, không có bất kỳ sự thay đổi nào.