việt nam thế kỷ xvii

Thế kỷ XVII được coi là một "khoảng trắng" trong tiến trình lịch sử Việt Nam, bởi những xung đột chính trị và chiến sự kéo dài giữa các thế lực thời đó đã khiến lượng văn bản ghi chép, dù là chính thống hay phi chính thống từ người Việt, còn lại đến ngày nay rất hạn chế.

Tuy nhiên, có một nghịch lý xảy ra: dù tài liệu bản địa bị thiếu hụt, nhưng các nguồn tư liệu về hai Đàng từ phương Tây lại vô cùng đa dạng. Những tác phẩm này, phần lớn được chép lại bởi các nhà truyền giáo, thương nhân, lữ khách và các nhà khoa học, đã mang đến một khối lượng thông tin chi tiết cùng những góc nhìn đa diện, đầy thú vị.

Trong số đó, "Ký sự xứ Đàng Trong" của Cha Christoforo Borri và "Mô tả vương quốc Đàng Ngoài" của thương nhân Samuel Baron là hai tài liệu đặc biệt quan trọng. Những mô tả chi tiết trong hai cuốn sách này giúp độc giả ngày nay có thể hình dung ra bức tranh tổng thể, đồng thời thực hiện các so sánh đối chiếu về tình hình hai Đàng thời kỳ đó.

Nhận thấy giá trị nghiên cứu to lớn của hai tác phẩm trên đối với lịch sử Việt Nam thế kỷ XVII, hai nhà Việt Nam học Olga Dror và K. W. Taylor đã dành nhiều tâm huyết để biên soạn các phần chú giải chi tiết, chất lượng cùng lời giới thiệu súc tích, giúp người đọc Việt Nam hiện nay dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử thời kỳ này.

Các phần chú giải tập trung vào những vấn đề như: nguồn gốc của các tên gọi "Cochinchina" và "Tonkin" cùng các biến thể của chúng; tình hình tiếp cận Việt Nam của người châu Âu vào thế kỷ XVII; cũng như tiểu sử của hai tác giả Christoforo Borri và Samuel Baron.

Toàn bộ nội dung này được tổng hợp trong cuốn sách "Việt Nam thế kỷ XVII: Những góc nhìn từ bên ngoài (Christoforo Borri về Đàng Trong và Samuel Baron về Đàng Ngoài)".

Trích đoạn tiêu biểu

“Những ghi chép trong sách là minh chứng cho sự khác biệt giữa hai vương quốc vốn cùng thuộc lãnh thổ Việt Nam ngày nay. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Borri và Baron là hai cá nhân khác biệt về xuất thân, trải nghiệm và mục đích. Chính vì vậy, mà những ghi chép của họ về hai vương quốc độc lập này mang những dấu ấn riêng, gắn liền với quan điểm và mục đích cá nhân của mỗi người.”

“Borri và Baron đã cung cấp những góc nhìn độc đáo khi trực tiếp hòa mình vào bối cảnh Việt Nam thời bấy giờ, đồng thời dẫn dắt chúng ta tìm hiểu về những vấn đề nghị sự của xứ sở. Dù không phải là người bản địa, nhưng thông qua các ghi chép của họ, chúng ta thấy được những ví dụ điển hình về sự tương tác, trao đổi thông tin và tiếp xúc ban đầu giữa người Việt và người phương Tây.”