tiểu luận về dân bắc kỳ

Gustave Dumoutier là một trong những nhà Việt Nam học người Pháp thế hệ đầu tiên, người đã đến Hà Nội vào tháng 4 năm 1886 theo lời mời của Tổng trú sứ Paul Bert. Ông qua đời tại Hải Phòng vào tháng 8 năm 1904, để lại những đóng góp to lớn cho ngành Học chính Bắc kỳ trong một thời gian dài.

Bên cạnh đó, ông cũng tập trung nghiên cứu sâu về các lĩnh vực như khảo cổ, dân tộc học, tôn giáo, dân gian và văn hóa Việt Nam. Vào đầu thế kỷ XX, ông là một trong những học giả tiên phong trong việc thực hiện các nghiên cứu về văn hóa dân gian Việt Nam, nhằm giúp người Pháp hiểu rõ và chi tiết hơn về vùng đất thuộc địa mà họ vừa bình định. Trong số những tác phẩm đồ sộ của ông, cuốn \"Essais sur les Tonkinois\" (Tiểu luận về dân Bắc Kỳ) được coi là một trong những công trình nghiên cứu trọng tâm và nổi tiếng nhất.

Các nội dung trong \"Tiểu luận về dân Bắc Kỳ\" ban đầu được đăng tải dưới dạng các bài viết và tiểu luận trên Tạp chí Đông Dương từ ngày 15/3/1907 đến 15/2/1908. Trong những ngày cuối đời tại Đồ Sơn, Hải Phòng, trong nỗi cô đơn, Dumoutier đã tự tay biên tập và sắp xếp lại các bài viết này thành một tập di cảo. Đến năm 1908, tác phẩm này lần đầu tiên được xuất bản bởi Nhà in Viễn Đông.

Cuốn sách chia thành sáu chủ đề chính, phản ánh chi tiết tổ chức xã hội, văn hóa, phong tục và nếp sống thường nhật của cư dân Bắc kỳ cuối thế kỷ XIX: 1) Xã hội: bao gồm tổ chức làng xã An Nam, hệ thống xét xử và quân sự; 2) Gia đình: các nghi lễ sinh con, cưới hỏi, tang ma; 3) Giải trí và nghề nghiệp: ca kỹ, đào kép, các ngành nghề, chơi bài lá, nghề đưa đò, sơn và dầu sơn, phu trạm; 4) Thực phẩm: tục ăn đất, các loại cỗ (cúng, làng, đám ma, mừng thọ), nước chấm, và các tín ngưỡng dân gian gắn liền với bữa ăn; 5) Y học: thầy lang và hiệu thuốc; 6) Mê tín: bói toán, phù thủy, hậu vận, cốt tướng và diện tướng. Những nội dung này được trình bày cụ thể dựa trên quan sát và ghi chép của tác giả, giúp độc giả hình dung rõ nét về văn hóa, lối sống và phong tục tập quán của người dân Bắc kỳ cuối thế kỷ XIX.

Tác phẩm \"Tiểu luận về dân Bắc Kỳ\" đóng vai trò là sự bổ khuyết cần thiết cho công trình nghiên cứu về tổ chức hành chính và xã hội Việt Nam của Eliacin Luro - người sáng lập Trường Tham biện Hậu bổ Sài Gòn năm 1873. Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo quan trọng cho các học giả như Nguyễn Văn Huyên và Đào Duy Anh, trong đó nhiều hình ảnh minh họa trong cuốn \"Việt Nam văn hóa sử cương" }