Trong giai đoạn nước rút chuẩn bị cho kỳ thi Tốt nghiệp THPT, việc tiếp cận với các bộ đề thi thử chất lượng, sát với ma trận đề của Bộ Giáo dục và Đào tạo là vô cùng quan trọng. Tài liệu Đề thi thử Tốt nghiệp lần 1 môn Ngữ Văn năm học 2024 – 2025 từ Trường THPT Thuận Thành (Sở GDĐT Bắc Ninh) là một nguồn học liệu quý giá, giúp học sinh lớp 12 rèn luyện tư duy nghị luận, kỹ năng phân tích văn học và quản lý thời gian làm bài hiệu quả.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Đề thi được thiết kế chuẩn hóa với thời gian làm bài 120 phút, chia làm hai phần chính với độ phân hóa rõ rệt, bám sát yêu cầu đánh giá năng lực học sinh:
- Phần I: Đọc hiểu (4,0 điểm)
- Ngữ liệu: Trích đoạn "Tôi có ước mơ" (tác phẩm Hơn cả đợi mong của Nguyễn Duy Hà) – một văn bản nghị luận hiện đại, gần gũi với tâm lý giới trẻ.
- Ma trận câu hỏi: Tập trung vào việc kiểm tra khả năng xác định vấn đề nghị luận, nhận diện thao tác lập luận (chứng minh, giải thích, bình luận), phân tích tác dụng của biện pháp tu từ (liệt kê) và rút ra bài học thực tiễn về vai trò của ước mơ.
- Phần II: Làm văn (6,0 điểm)
- Nghị luận xã hội (2,0 điểm): Yêu cầu viết đoạn văn khoảng 200 chữ bàn về tầm quan trọng của việc lập kế hoạch cho tương lai. Đây là dạng đề mở, đòi hỏi học sinh phải có tư duy logic và khả năng kết nối giữa ước mơ và hành động thực tế.
- Nghị luận văn học (4,0 điểm): Yêu cầu viết bài văn khoảng 600 chữ so sánh hình tượng cô thanh niên xung phong qua hai đoạn trích thơ của Nguyễn Trọng Tạo (Tổ phá bom trên đường Rú Trét) và Phạm Tiến Duật (Gửi em, cô thanh niên xung phong). Đây là câu hỏi phân hóa cao, kiểm tra kỹ năng so sánh, đối chiếu và tổng hợp đặc trưng phong cách sáng tác của hai tác giả.
Điểm nổi bật của tài liệu
Bộ đề thi này không chỉ đơn thuần là một bài kiểm tra mà còn là một tài liệu ôn tập mẫu mực nhờ những ưu điểm sau:
- Có đáp án và hướng dẫn chấm chi tiết: Tài liệu cung cấp đầy đủ đáp án cho từng câu hỏi, từ những ý chính đến tiêu chí chấm điểm (0,25 - 0,5 điểm), giúp học sinh tự đánh giá và giáo viên dễ dàng triển khai chấm bài.
- Bám sát định hướng đổi mới: Việc kết hợp giữa văn bản nghị luận hiện đại và thơ ca kháng chiến cho thấy sự giao thoa giữa giá trị truyền thống và hơi thở thời đại, phù hợp với tinh thần Chương trình GDPT 2018.
- Phát triển tư duy phản biện: Câu hỏi so sánh văn học đòi hỏi học sinh không chỉ thuộc bài mà phải biết phân tích điểm tương đồng (lòng dũng cảm, sự hy sinh) và điểm khác biệt (bút pháp sử thi đối lập với cảm hứng lãng mạn), từ đó làm nổi bật cá tính sáng tạo của mỗi nhà thơ.
- Tính ứng dụng thực tiễn cao: Các vấn đề về "ước mơ" và "lập kế hoạch tương lai" đánh đúng vào tâm lý và nhu cầu thực tế của học sinh cuối cấp.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa hiệu quả từ bộ đề thi này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng phương pháp sau:
- Đối với học sinh:
- Luyện tập nghiêm túc: Hãy bấm giờ đúng 120 phút để làm bài mà không xem tài liệu, sau đó mới đối chiếu với đáp án để tìm ra những lỗ hổng trong kiến thức và kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng so sánh: Khi làm câu nghị luận văn học, hãy lập bảng đối chiếu hai đoạn thơ về: Hoàn cảnh sáng tác, Hình ảnh trung tâm, Giọng điệu, và Thông điệp trước khi viết thành bài văn hoàn chỉnh.
- Chú trọng lập dàn ý: Với đoạn văn 200 chữ, hãy tập trung vào 3 phần: Giải thích $\rightarrow$ Bàn luận (lợi ích) $\rightarrow$ Bài học hành động.
- Đối với giáo viên:
- Sử dụng đề thi này làm đề minh họa để hướng dẫn học sinh phương pháp làm bài so sánh văn học – một trong những dạng bài khó nhất trong đề thi Tốt nghiệp.
- Khuyến khích học sinh tranh luận về vấn đề "ước mơ" và "kế hoạch" để mở rộng vốn từ và tư duy cho bài nghị luận xã hội.
Tổng kết: Đây là một bộ đề thi chuyên nghiệp, toàn diện và có độ phân hóa tốt, là công cụ hỗ trợ đắc lực cho hành trình chinh phục điểm cao môn Ngữ Văn trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2025.
