Đối với những học sinh đang theo đuổi mục tiêu chinh phục các kỳ thi học sinh giỏi (HSG) hoặc muốn nâng cao tư duy nghị luận, việc tiếp cận với các bộ đề thi từ những trường THPT uy tín là vô cùng quan trọng. Tài liệu Đề thi chọn đội tuyển học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 12 năm học 2020-2021 của Trường THPT Quế Võ số 1 không chỉ là một bài kiểm tra kiến thức, mà còn là một nguồn tham khảo chất lượng cao dành cho cả giáo viên và học sinh trong quá trình bồi dưỡng, ôn luyện chuyên sâu.
Cấu trúc & Nội dung trọng tâm
Bộ đề được thiết kế với thời gian làm bài 150 phút, tập trung khai thác tối đa khả năng tư duy, cảm thụ và lập luận của học sinh thông qua hai câu hỏi lớn:
- Câu 1: Nghị luận xã hội (8,0 điểm)
- Nguyên liệu: Bài thơ "Làm người" của nhà thơ Lò Ngân Sủn.
- Yêu cầu: Phân tích và trình bày suy nghĩ về thông điệp "có người sống mà đã chết / có người chết mà vẫn sống / làm người khó nhất là: Sống!".
- Trọng tâm: Đánh giá quan niệm về giá trị sự sống, sự phân biệt giữa "tồn tại" và "sống thực sự", từ đó định hướng lối sống cống hiến và ý nghĩa.
- Câu 2: Nghị luận văn học (12,0 điểm)
- Lý luận văn học: Phân tích nhận định của Lưu Quang Vũ về thơ ca: "Mỗi bài thơ của chúng ta / Phải như một ô cửa / Mở tới tình yêu".
- Vận dụng: Làm sáng tỏ lý luận trên thông qua phân tích bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh.
- Trọng tâm: Kiểm tra khả năng kết nối giữa lý luận văn học và phân tích tác phẩm cụ thể, đòi hỏi sự tinh tế trong cảm thụ và sắc sảo trong lập luận.
Điểm nổi bật của tài liệu
Đây không chỉ là một đề thi đơn thuần mà là một bộ tài liệu học tập hoàn chỉnh nhờ những ưu điểm vượt trội sau:
- Hướng dẫn chấm chi tiết: Tài liệu cung cấp đáp án chi tiết tới 6 trang, chia rõ yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, giúp người học biết chính xác giám khảo mong đợi điều gì ở một bài viết đạt điểm cao.
- Hệ thống dẫn chứng phong phú: Trong phần hướng dẫn chấm, tài liệu tích hợp nhiều danh ngôn, ý kiến của các tác giả nổi tiếng (O. Sukhomlynsky, Benjamin Franklin, Nikolai A. Ostrovsky...), giúp học sinh mở rộng vốn từ và tư duy nghị luận.
- Tính phân hóa cao: Đề bài không đi theo lối mòn mà đặt ra những vấn đề mang tính triết học và lý luận sâu sắc, phù hợp để rèn luyện tư duy cho học sinh giỏi.
- Bám sát đặc trưng môn Ngữ văn: Kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và lý trí, giữa thực tiễn đời sống và vẻ đẹp nghệ thuật.
Hướng dẫn ôn tập & Lời khuyên học tập
Để khai thác tối đa giá trị của bộ đề này, học sinh và giáo viên có thể áp dụng phương pháp sau:
- Đối với học sinh:
- Bước 1: Tự làm bài trong đúng thời gian quy định (150 phút) để rèn luyện áp lực phòng thi và khả năng phân bổ thời gian.
- Bước 2: Đối chiếu bài làm với Hướng dẫn chấm. Đừng chỉ nhìn đáp án, hãy phân tích cách triển khai luận điểm, cách dẫn dắt vấn đề và cách sử dụng dẫn chứng trong bài mẫu.
- Bước 3: Viết lại những đoạn văn mà mình cảm thấy chưa sâu sắc, vận dụng các câu danh ngôn có trong tài liệu để làm bài viết thêm sức thuyết phục.
- Đối với giáo viên:
- Sử dụng đề thi này làm bài kiểm tra đánh giá năng lực đội tuyển.
- Dùng phần "Yêu cầu về kiến thức" trong hướng dẫn chấm để xây dựng ma trận bài giảng cho chuyên đề Nghị luận xã hội về lẽ sống và chuyên đề Lý luận văn học về thơ ca.
Tóm lại, đây là một tài liệu quý giá, là "kim chỉ nam" cho những ai muốn nâng tầm kỹ năng viết văn nghị luận, đặc biệt là ở cấp độ thi học sinh giỏi lớp 12.
