lịch sử la mã - tập i (quyển i – ii)

Christian Matthias Theodor Mommsen - Bậc thầy sử học và giải Nobel danh giá

Christian Matthias Theodor Mommsen(1817 - 1903) là một tên tuổi lẫy lừng trong giới học thuật người Đức. Ông không chỉ là một giáo sư uy tín mà còn là nhà nghiên cứu đa năng, am tường sâu sắc trong nhiều lĩnh vực nhưluật học, sử học, khảo cổ học và cổ điển học. Trong sự nghiệp đồ sộ của mình, công trình mang lại vinh quang rực rỡ nhất và khẳng định vị thế của ông chính là bộ tác phẩm kinh điểnRömische Geschichte(Lịch sử La Mã).

Một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông là vào năm 1902, khi ở tuổi 85, Mommsen đã được vinh danh với giảiNobel Văn học. Thông thường, giải thưởng này được trao cho những thành tựu xuyên suốt cuộc đời của một tác giả. Tuy nhiên, Mommsen là một trường hợp đặc biệt; tính đến năm 2022, ông nằm trong số chín khôi nguyên Nobel có một tác phẩm cụ thể được nhắc đến để vinh danh, và đó chính là bộLịch sử La Mã. Sự công nhận quốc tế này đến với ông vào thời điểm vừa vặn để tôn vinh một nhân vật đã trở thành huyền thoại trong giới hàn lâm thời bấy giờ. Chỉ chưa đầy một năm sau khi nhận giải, Mommsen đã qua đời tại Brandenburg khi ông gần 86 tuổi.

Cấu trúc và hành trình xuất bản bộ tác phẩm Lịch sử La Mã

Ngay từ khi bắt đầu, Theodor Mommsen đã dự kiến xây dựng bộLịch sử La Mãvới quy mô gồm 5 tập. Nội dung của toàn bộ công trình bao quát một khoảng thời gian khổng lồ, đi từ những ngày khởi thủy của thành Roma cho đến thời kỳ của hoàng đếDiocletianusvào năm 305, thời điểm Đế quốc La Mã chính thức bị chia cắt thành hai nửa Đông và Tây.

Tiến trình xuất bản bộ sách diễn ra qua nhiều giai đoạn với những đặc điểm cụ thể sau:

• Ba tập đầu tiên:Nội dung được chia thành 5 "quyển", được cho ra mắt lần lượt vào các năm 1854, 1855 và 1856. Trục thời gian của giai đoạn này kéo dài cho đến trận Thapsus diễn ra năm 46 TCN và những cuộc cải cách quan trọng củaJulius Caesar.
• Tập V:Đến năm 1885, Mommsen xuất bản quyển sách đóng vai trò là tập V với tiêu đềCác tỉnh của Đế quốc La Mã từ thời Caesar đến thời Diocletianus.
• Tập IV:Đây là phần còn thiếu vì Mommsen không trực tiếp viết thành sách. Tuy nhiên, ông đã soạn nhiều bài giảng về thời kỳ Đế quốc La Mã để giảng dạy tại đại học, và những nội dung này đã được học trò của ông ghi chép lại một cách tỉ mỉ.

Một điều thú vị là vào năm 1992, tức là 90 năm sau ngày Mommsen nhận giải Nobel, nhà sử học người ĐứcAlexander Demandtđã cho xuất bản một phiên bản "phục dựng" cho tập IV với tên gọiRömische Kaisergeschichte(Lịch sử Đế quốc La Mã), giúp hoàn thiện bức tranh toàn cảnh của bộ sử.

Chi tiết nội dung Tập I trong bản tiếng Việt

Tại Việt Nam, bộLịch sử La Mãđược xuất bản đầy đủ gồm 5 tập. Trong đó, Tập 1 vừa được phát hành trong năm nay, cung cấp cái nhìn chi tiết về những giai đoạn sơ khởi và chuyển biến quan trọng của La Mã thông qua hai quyển sách:

1. Quyển I:Tập trung trình bày giai đoạn từ thời kỳ nguyên thủy cho đến khi chế độ quân chủ bị giải thể.
2. Quyển II:Mô tả chi tiết giai đoạn từ sau khi giải thể chế độ quân chủ ở Roma cho đến thời điểm thành công trong việc thống nhất Italia.

Với lối viết khoa học và sự am tường sâu sắc củaTheodor Mommsen, tác phẩm không chỉ là một cuốn sách lịch sử mà còn là nguồn tư liệu quý giá cho những ai muốn tìm hiểu về sự hình thành và phát triển của một trong những đế chế vĩ đại nhất nhân loại.