gương mặt những người cùng thế hệ

Các bài viết trong tập sách Gương mặt những người cùng thế hệ được tác giả thực hiện rải rác trong suốt gần 25 năm, bắt đầu từ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước. Nội dung tập trung vào những nhân vật mà ông hiểu rõ, chẳng hạn như Phan Mỹ, Phan Anh, Hoàng Hữu Nam, Nguyễn Văn Tố và Võ Nguyên Giáp. Do sự ra đi đột ngột vào ngày 26 Tết Tân Mão (29/01/2011) ở tuổi 100, ông đã không kịp hoàn thành hai bài viết cuối cùng theo kế hoạch. Chùm bài “Những gương mặt bạn” vốn là một phần trong cuốn Hồi ký Thanh Nghị do NXB Văn học phát hành lần đầu năm 1997 (tái bản năm 2000), sau đó được in lại gần như nguyên bản trong Hồi ký Vũ Đình Hòe (NXB Hội Nhà Văn, 2004). Trước khi qua đời, tác giả đã tách phần “Tiền Thanh Nghị” nói về thời niên thiếu trong Hồi ký Thanh Nghị để phát triển thành một cuốn sách riêng với tên gọi Thuở lập thân. Cuốn sách này được bổ sung nhiều chú thích chi tiết về địa danh, sự kiện và nhân danh để phù hợp với độc giả trẻ, sau đó được NXB Trẻ xuất bản năm 2012 nhân dịp giỗ đầu của ông. Phần lớn các bài viết còn lại trong tập sách ra đời trong những bối cảnh tương tự nhau, thường là các bài viết theo yêu cầu từ các đoàn thể xã hội hoặc cơ quan nhà nước nhân dịp hội thảo hay kỷ niệm về các nhân vật thời Cách mạng Tháng Tám như Lê Văn Hiến, Phan Mỹ, Phan Anh, Hoàng Hữu Nam (Phan Bôi) và Nguyễn Văn Tố. Thế nhưng, trong những năm cuối đời, ông đã dành toàn bộ thời gian và sức lực để chạy đua với tuổi già nhằm hoàn thành hai công trình lớn là Tâm Thanh Nghị (tập III Hồi ký Thanh Nghị) và Pháp quyền Nhân nghĩa Hồ Chí Minh. May mắn là dù tuổi cao, đầu óc ông vẫn minh mẫn, ông đã đọc cho trợ lý (mà ông thường gọi vui là “bí thư riêng” theo cách gọi thời kháng chiến) ghi chép và soạn thảo trên máy tính những bài viết cuối cùng của tập hồi ký mà ông đặt tên là Gương mặt những người cùng thế hệ.