đừng chạy theo số đông

Liệu có chuyện tất cả mọi người đều trở thành chủ doanh nghiệp, khiến cho không còn ai chấp nhận làm thuê?

Tôi sẽ làm.

Khi đó, giá trị của tôi sẽ tăng cao đến mức họ phải cạnh tranh để mời tôi về làm việc.

Tuy nhiên, thực tế là điều này sẽ chẳng bao giờ xảy ra. Bởi vì từ khi sinh ra cho đến khi trưởng thành, chúng ta luôn được định hướng làm việc cho người khác suốt đời. Chỉ có khoảng 1% dân số được tiếp cận với những tư duy khác biệt.

Bạn không hề chạy theo đám đông, mà chính bạn là một phần của đám đông đó.

Tuy nhiên, đừng hiểu lầm. Cuốn sách này không đơn thuần chỉ bàn về việc lựa chọn giữa "làm thuê" hay "làm chủ". Đó chỉ là một khía cạnh rất nhỏ trong nội dung.

Mục tiêu của cuốn sách là chỉ ra một hệ tư duy ngầm, vô cùng mạnh mẽ và đáng sợ mà chúng ta thường không nhận ra. Đó là một lực hút vô hình nhưng đầy quyền năng.

Đó chính là việc chạy theo số đông.

Phần lớn những thói quen và mục đích sống của bạn thực chất không do bạn tự quyết định. Bạn đang bị số đông chi phối một cách vô thức. Họ "dạy" bạn, họ "khuyên" bạn thông qua những lời chỉ dẫn trực tiếp bằng lời nói hoặc văn bản.

Nhưng phần lớn những ảnh hưởng này lại diễn ra một cách ngầm định và không rõ ràng. Đôi khi họ không khuyên bạn trực tiếp, nhưng khi thấy hàng triệu người cùng đi theo một con đường, bạn mặc nhiên cho rằng con đường đó là đúng đắn. Phải không?

Bạn tự hỏi: Nếu không đúng, tại sao toàn xã hội lại làm như vậy? Thậm chí, khi thấy "các nước phát triển cũng làm thế", bạn càng tin tưởng hơn.

Bạn hành động theo bản năng vô thức. Có một áp lực vô hình từ xã hội và đám đông khiến bạn mất kiểm soát, dù bạn vẫn tin rằng mình đang làm chủ cuộc đời. "Nó" dẫn dắt bạn đi theo lộ trình đã được vạch sẵn. "Nó" âm thầm thuyết phục bạn rằng đó chính là đam mê và mục đích sống thực sự của bạn. Hoặc nếu bạn bắt đầu nghi ngờ và muốn thoát ra, "nó" sẽ hối thúc bạn phải "kiên trì" và hứa hẹn về một tương lai tươi sáng vào một ngày nào đó.

Một ngày không xa, đúng không?

Điều này giống như lực hút của nam châm. Không màu, không mùi, không vị, không thể nhìn thấy, nghe thấy hay chạm vào, nhưng lực hút đó lại vô cùng mạnh mẽ.

Cộng đồng mà chúng ta đang sống giống như một khối nam châm khổng lồ. Có những "quy luật ngầm" bất thành văn mà chúng ta tự ngầm hiểu với nhau. Chúng ta tuân theo mà không hề suy nghĩ, đánh giá hay nghi ngờ.

Chúng ta được dạy rằng để thành công, bạn phải học thật giỏi, tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, dành hàng thập kỷ để tích lũy bằng cấp và chứng chỉ, rồi sau đó đi xin việc. Nếu may mắn được tiếp nhận, bạn sẽ có một công việc ổn định tại một một doanh nghiệp lớn với mức lương cao.

Khi Tết đến, họ hàng sẽ hỏi: "Cháu làm việc ở đâu?"

"Cháu làm ở Vietcombank."

"Cháu làm ở CenGroup."

"Chẽu học ở Đại học XYZ ABC."

Nghe thật hãnh diện.

Nhpưng thực tế, một tuần có 7 ngày, bạn chấp nhận đánh đổi 5 ngày làm việc mệt mỏi để lấy lại 2 ngày nghỉ cuối tuần. Bạn vẫn cảm thấy tự hào và chấp nhận sự đánh đổi này trong nhiều năm dài.

Nhưng có điều gì đó không ổn.

Một đời người trung bình khoảng 80 năm. Bạn dành tới 65 năm để học tập và làm việc vất vả, chỉ để đổi lấy 10-15 năm "về hưu" trong viện dưỡng lão (nếu may mắn). Nếu không may mắn, bạn sẽ phải tự hỏi số tiền tích lũy được có ý nghĩa gì khi sức khỏe và đam mê không còn nữa.

Trong phần tiếp theo của cuốn sách, tôi sẽ phân tích tại sao sự tự hào (pride) thực chất là thứ giam cầm chúng ta, thay vì là điều giải phóng chúng ta như bạn hằng nghĩ.

***

"Đừng chạy theo số đông" không phải là cuốn sách khuyến khích bạn trở nên kiêu ngạo hay xa lánh mọi người.

Cuốn sách này phơi bày sự cực đoan và kiêu ngạo của số đông, đồng thời chỉ ra hệ thống tư duy công nghiệp mà nhiều người lầm tưởng là hiện đại.

Mục tiêu là giúp bạn trở thành một "số ít" bình thường, hiện đại nhưng luôn khiêm nhường.

Bởi vì bạn nhận ra rằng, về bản chất, số đông cũng chỉ là những nạn nhân.

- Kiên Trần