スタジオジブリの想像力 地平線とは何か - Studio Ghiblino Souzouryoku

Sức sáng tạo của Studio Ghibli: Địa bình là gì - Studio Ghiblino Souzouryoku

Tôi cho rằng các tác phẩm của Studio Ghibli, được nhào nặn bởi những tên tuổi như Isao Takahata và Hayao Miyazaki, đã giúp sức hấp dẫn của hoạt hình đạt đến độ chín muồi. Trước khi đi sâu vào phân tích sự tuyệt vời trong tư duy làm nghề của Takahata và Miyazaki, tôi muốn bàn luận về sức hút cốt lõi của chính loại hình hoạt hình.

Bản chất của hội họa thời kỳ Phục hưng thực chất chính là hoạt hình.

Dù là tác phẩm "Primavera" hay "Sự ra đời của thần Vệ nữ" của Botticelli, hay những bức họa về Đức Mẹ và Chúa Hài Đồng, và "Trường học Athens" của Raphael, các nhân vật trong đó dường như luôn trong trạng thái sắp chuyển động. Ngay cả trong những khung hình tĩnh, ta vẫn cảm nhận được họ như thể sắp chớp mắt đến nơi. Điều này không chỉ là đặc trưng của hội họa Phục hưng mà là bản chất của hội họa phương Tây. Từ Botticelli, Raphael, Leonardo, Michelangelo cho đến những giai đoạn sau như Caravaggio, Rembrandt hay Vermeer, tất cả đều mang đặc trưng này.

Điều này đồng nghĩa với việc những bức họa của họ hoàn toàn có thể trở thành nền tảng để xây dựng nên các bộ phim hoạt hình. Mọi thứ từ bản vẽ gốc, tạo hình nhân vật cho đến kịch bản đều đã sẵn có. Thậm chí, ta có thể hình dung về một tác phẩm mang tên "Primavera" do Botticelli vẽ và Isao Takahata đạo diễn. Đó chính là cách tiếp cận nhanh nhất để hiểu thấu cốt lõi sức hút của thời kỳ Phục hưng Ý. Trên thực tế, đã có không ít những thử nghiệm trong các phim quảng cáo, chẳng hạn như hình ảnh nàng "Mona Lisa" nháy mắt nhẹ nhàng. Với sự phát triển vượt bậc của đồ họa máy tính hiện nay, tiềm năng sắp tới là vô cùng lớn, thậm chí đến mức đáng kinh ngạc, bởi toàn bộ các tác phẩm hội họa Phục hưng có thể sẽ được chuyển động hóa.

Khi xem xét lại dưới góc nhìn này, những lý thuyết về tri giác của James J. Gibson mà Gombrich từng vận dụng, lý thuyết thị giác của Rudolf Arnheim, hay lý thuyết mỹ thuật phân tâm học bao gồm cả lý thuyết về biếm họa của Ernst Kris, chắc chắn sẽ mang lại nhiều giá trị cho việc nghiên cứu hoạt hình. Đó là chưa kể đến các lý thuyết về truyện tranh, đặc biệt là thể loại shoujo manga và gekiga.

Việc nhìn nhận sự giao thoa giữa Phục hưng phương Tây và "Phục hưng hoạt hình" như những sự kiện song hành trong lịch sử nghệ thuật thị giác sẽ mở ra nhiều gợi ý thú vị. Ví dụ, vị trí mà Kitô giáo đảm nhiệm trong thời kỳ Phục hưng trước đây hiện nay được thay thế bằng niềm tin vào sinh thái học (ecology). Cả hai đều có sự tương đồng khi xét dưới góc độ thuyết tận thế.

Tôi tin rằng các tác phẩm của Takahata và Miyazaki nhìn chung cần được phân tích từ những góc độ như vậy, tuy nhiên, đó chắc chắn không phải là tất cả.

(Trích từ Chương 1: "Hoạt hình có trước hội họa")